Sztuka Dawna. XIX wiek, Modernizm, Międzywojnie • Sesja I
10 grudnia 2020 godz. 19:00

Estymacja: 50 000 - 80 000 zł
Numer obiektu na aukcji
9

Estymacja: 50 000 - 80 000 zł

olej/płótno, 97 x 73 cm
sygnowany, datowany i opisany p.g.: 'F. Żmurko | 77 | Monachium'
ID: 91515
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • dom aukcyjny Bernd Rieber, Stuttgart, kwiecień 2008
  • kolekcja prywatna, Polska
  • DESA Unicum, czerwiec 2018
  • kolekcja prywatna, Polska
Literatura
  • zdjęcie portretowe przedstawiające artystę pozującego z prezentowanym obrazem, fot. Carl Holzer, 1879, Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. F.2078
Więcej informacji
Twórczość Żmurki kojarzona jest z eterycznymi wizerunkami kobiet powtarzanymi w niezliczonych ilościach obrazów aż po pierwszą dekadę XX wieku. Powielane jako reprodukcje czy zdobienie papierośnic, nawet po śmierci malarza w 1910 roku stały się trwałym elementem polskiej i europejskiej kultury wizualnej. Mimo ogromu talentu artystycznego Żmurki to właśnie kobiece główki i portrety heter, które stanowiły popularne wyposażenie mieszczańskich salonów przełomu wieków, blisko okresu narodziny artystycznych awangard w Polsce, stały się uosobieniem kiczu. Współcześnie, gdy malarstwo akademickie zostało docenione przez profesjonalną historię sztuki, prace Żmurki są wysoko pozycjonowane w hierarchii sztuki polskiej XIX stulecia.

Prezentowane akademickie studium malarz wykonał w pierwszym okresie swojej twórczości, który jeden z pierwszych monografistów Żmurki, Władysław Prokesch, wiąże z jego studenckim pobytem w Krakowie i Monachium. Artysta przyszedł na świat w 1859 roku we Lwowie i tam też artystycznie dorastał, kształcąc rysunek u Franciszka Tepy. Później, w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, dostał się pod skrzydła Jana Matejki. Żmurko znany był z wysokiego mniemania o swoim talencie. Akademickie kształcenie uważał za nudne i prędko przeniósł się Wiednia, gdzie uczył się sam, a później do Monachium. Tam studiował w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych, jednak rozczarowany formułą nauczania założył własną pracownię.

Już jako dwudziestolatek zyskał pierwsze, cenne nagrody. Pierwszą z nich był złoty medal za studia i szkice otrzymany po pół roku nauki w pracowni profesora Alexandra Wagnera. Mniej więcej z tego okresu pochodzi zdjęcie artysty pozującego w dwoma studiami w monachijskim atelier (fot. Carl Holzer, 1879 (?), Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. F.2078). Żmurko zapozował nieco nonszalancko w ciemnym płaszczu i kapeluszu, z nogą założoną na nogę, opierając się o datowane na 1877 rok, prezentowane „Studium portretowe starca”. Czyżby młody artysta chciał się sfotografować z dwoma mistrzowskimi, nagrodzonymi złotym medalem obrazami? Tej pewności nie mamy, lecz z dużym prawdopodobieństwem można ocenić, że tego rodzaju mistrzowskie studium należało do tego zestawu prac.

Dzieło przedstawia ujętego do pasa, nagiego, siedzącego na krześle modela. Nogi mężczyzny zostały zasłonione czerwoną tkaniną, która szczelnie wypełnia dolną część pola obrazowego. Z ciemnego tła wyłania się ciało wydobyte z mroku niczym światłem reflektora. Żmurko precyzyjnie oddał szczegóły anatomiczne: spod bladej skóry niby przeświecają mięśnie i kościec portretowanego. Akademicki charakter pieczołowicie wyrysowanego studium łączy się tutaj z fascynacją artysty dawnymi mistrzami renesansu i baroku. Weryzm prezentowanego dzieła i śmiałe skontrastowanie światła i cienia przybliżają nas do myślenia o inspiracji Caravaggiem i twórczością rzeszy jego następców.