Sztuka Dawna. XIX w., Modernizm, Międzywojnie. (wyniki)
12 grudnia 2019, godz. 19:00

Henryk Hayden (1883 Warszawa - 1970 Paryż)
Martwa natura z karafką, 1920
Cena: 620 000 zł
Numer obiektu na aukcji
27
Henryk Hayden (1883 Warszawa - 1970 Paryż)
Martwa natura z karafką, 1920

Cena: 620 000 zł

olej/płótno, 61 x 73 cm
sygnowany i datowany l.d.: 'Hayden | 1920'
na krośnie malarskim nalepka aukcyjna oraz numer 'KMIS6'
ID: 80083
Pochodzenie
  • dom aukcyjny Boisgirard, grudzień 1987
  • kolekcja prywatna, Francja
  • dom aukcyjny Christie’s, Londyn, kwiecień 1990
  • kolekcja prywatna, Holandia
Literatura
  • dzieło figuruje w materiałach zebranych przez Pierre’a Bachelarda, mających posłużyć do wydania kompletnego katalogu raisonné Henryka Haydena, obecnie przechowywanych w archiwum prywatnym w Paryżu
Więcej informacji
Hayden okres pierwszej wojny światowej spędził na Montparnassie. Dzięki rzeźbiarzowi Jacquesowi Lipchitzowi poznaje Juana Grisa, towarzysza Picassa w jego laboratorium kubizmu. W 1915 roku zyskuje opiekę Léonce’a Rosenberga – marszanda kubistów, założyciela paryskiej Galerie de L’Effort moderne. Dostaje się tym samym do prestiżowego kręgu, do którego należą m.in. Pablo Picasso, Georges Braque, Fernand Léger , Henri Laurens, Jean Metzinger czy Auguste Herbin. Hayden, co punktuje Krzysztof Zagrodzki, był doskonale przez Rosenberga opłacany (dz. cyt., s. 23-25). Kontrakt na wyłączność z marszandem powodował, że całą swoją twórczość musiał przekazywać galerii Rosenberga. Przez to pozostawał mało znany w rodzimym kraju. W otoczeniu Galerie de L’Effort moderne (gdzie Hayden miał w 1919 roku wystawę indywidualną) powstały obrazy sumujący kubistyczny dorobek artysty, „Trzech muzyków” (1919, Musée National d’Art Moderne Centre Pompidou). Prezentowana „Martwa natura z karafką” została stworzona w okresie, gdy drogi jego sztuki i galerii Rosenberga rozchodziły się. Hayden, odchodząc od ulubionego malarstwa pejzażowego, szczególnie silnie eksplorował w tym okresie temat martwej natury ze standardowym dla kubizmu zestawem akcesoriów: w jego obrazach pojawiają się gitary, gazety, butelki, fajki czy szachownice. Zawężona paleta barwna charakterystyczna dla wcześniejszych poszukiwań malarza zyskała teraz na nasyceniu, liryczności, nawet pewnej frywolności. Barwna mozaika „Martwej natury z karafką” tkana jest z brązu, ugru, szarości, oranżu, żółcieni, zieleni i różu, który radośnie wybrzmiewa w centralnej partii z kwiatami. Przedmioty: karafka, kieliszek, biała tkanina, stolik, ujęte z różnych perspektyw, rozpływają się w wieloelementowej kompozycji. Rozluźniona dyscyplina kubizmu została zachowana w warsztacie środków wyrazowych. Hayden konstruuje przestrzeń z geometrycznych kształtów, jedynie sugerując kształt przedmiotów. Malarz użył drobnych plamek (rożek w centralnej części), charakterystycznych dla opracowania partii cienia w obrazach niektórych kubistów. Kubistyczne par excellence jest jednak naśladowanie w malarstwie usłojenia drewna. Wyobrażone w „Martwej naturze z karafką” przedmioty odnajdziemy w obrazie Haydena „Martwa natura z karafką i ciastem różanym” („Nature morte à la Carafe au Gâteau rose”, 1921, reprodukowany w: Hayden. Soixante ans de peinture 1908-1968, katalog wystawy, Musée National d’Art Moderne, Paris 1968, poz. i il. 47).