Sztuka Dawna. XIX wiek, Modernizm, Międzywojnie • Sesja II
17 grudnia 2020 godz. 19:00

Estymacja: 150 000 - 250 000 zł
Numer obiektu na aukcji
104

Estymacja: 150 000 - 250 000 zł

olej/papier naklejony na tekturę, 68,5 x 51 cm
sygnowany i datowany l.d.: 'J Malczewski 1900'
ID: 78762
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • kolekcja prywatna, Warszawa
Więcej informacji
Motyw starca odzianego w szynel w twórczości Jacka Malczewskiego ma swoje źródła w obrazach cyklu sybirackiego („Niedziela w kopalni”, 1882, Muzeum Narodowe w Warszawie czy „Na etapie”, 1890, Muzeum Narodowe w Warszawie). Podobną w fizjonomii postać jak w prezentowanym „Starcu i muzach” odnajdujemy w kompozycjach symbolicznych Malczewskiego z około 1900 (np. w kompozycji „Zmartwychwstanie (Nieśmiertelność)”, 1900, Fundacja im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu). Artysta w szkicowej formie ujął postać mężczyzny siedzącego na ławce nieco z góry (podobnie jak w „Introdukcji”, 1890, Muzeum Narodowe w Krakowie). O skraj ławki opierają się trzy złowieszcze postacie kobiet. Odczytanie referencji do konkretnych postaci mitologicznych utrudnia brak atrybutów. Być może to Muzy odwołujące się do działalności artystycznej Malczewskiego, tak często występujące w sztuce mistrza. Niezidentyfikowane postacie mogą również nieść ze sobą inne, ukryte znaczenia związane bezpośrednio z losami zniewolonej ojczyzny. Malczewski, który w centrum swojej twórczości postawił zagadnienia związane z patriotyzmem i losem twórcy, przedstawia tutaj dawnego powstańca, który dożywa jesieni życia. Kobiety, które zjawiają się na obrazie, zdają się szeptać w stronę starca pogrążonego w myślach (analogiczna sytuacja w obrazie „Malarczyk i jego muza. Podszepty”, 1898, Fundacja im. Raczyńskich przy Muzeum Narodowym w Poznaniu). Ich drapieżny charakter symbolicznie sugeruje nieuchronność losu i przemijalność, którym poddaje się mężczyzna. Żółte liście miotane przez wiatr w partii ziemi dodatkowo odnoszą się do kwestii egzystencjalnych, które silnie nurtowały Malczewskiego przez całą karierę. Kontrastowa, nasycona paleta barwna to element dystynktywny twórczości malarza około 1900.