Rzeźba i Formy Przestrzenne
29 października 2020 godz. 19:00

Xawery Dunikowski (1875 Kraków - 1964 Warszawa)
Półpostać kobiety, około 1916-1920
Estymacja: 100 000 - 150 000 zł
Numer obiektu na aukcji
20
Xawery Dunikowski (1875 Kraków - 1964 Warszawa)
Półpostać kobiety, około 1916-1920

Estymacja: 100 000 - 150 000 zł

brąz patynowany, 100 x 74 x 40 cm
sygnowany i opisany p.d.: 'Xawery Dunikowski Paris'
na odwrociu stempel odlewni: 'ART PRODUCT' oraz numer edycji 4/8
odlew współczesny
ID: 90533
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
- Do kwoty wylicytowanej doliczona zostanie opłata z tytułu "droit de suite". Dla ceny wylicytowanej o równowartości do 50 000 EUR stawka opłaty wynosi 5%. Opłata ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP w dniu poprzedzającym dzień aukcji.
Pochodzenie
  • kolekcja Krzysztofa Musiała, Warszawa
Literatura
  • Zapisy Przemian. Sztuka polska z kolekcji Krzysztofa Musiała, red. Barbara Ilkosz, Wrocław 2007, s. 117 (il.)
Wystawiany
  • Zapisy Przemian. Sztuka polska z kolekcji Krzysztofa Musiała, Muzeum Narodowe w Poznaniu, maj-czerwiec 2008, Poznań
  • Sztuka polska z kolekcji Krzysztofa Musiała, Muzeum Narodowe w Krakowie, marzec kwiecień 2008, Kraków
  • Zapisy Przemian. Sztuka polska z kolekcji Krzysztofa Musiała, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie, grudzień 2007-luty 2008, Warszawa
  • Zapisy Przemian. Sztuka polska z kolekcji Krzysztofa Musiała, Muzeum Książąt Pomorskich w Szczecinie, październik-grudzień 2007, Szczecin
  • Zapisy Przemian. Sztuka polska z kolekcji Krzysztofa Musiała, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, wrzesień-październik 2007, Wrocław
Więcej informacji
WYBITNY SKANDALISTA MONUMENTALNE REALIZACJE XAWEREGO DUNIKOWSKIEGO

Xawery Dunikowski uznawany jest za prekursora polskiego i europejskiego rzeźbiarstwa początku XX wieku. W każdej dekadzie swojego długiego życia szokował publiczność, wyprzedzając tym samym epokę, w której przyszło mu tworzyć. Na początku swej artystycznej drogi uczył się w Warszawie w pracowniach Bolesława Syrewicza i Leopolda Wasilkowskiego, gdzie pracował przy dekoracjach do „Golgoty” Jana Styki, modelując m.in. figury lwów i głowy bohaterów monumentalnej kompozycji. Następnie przeniósł się do Krakowa, gdzie kontynuował naukę u Alfreda Dauna oraz w „majsterszuli” Konstantego Laszczki. Kolejne lata były pasmem sukcesów i czasem błyskawicznej kariery młodego rzeźbiarza. Zaledwie po 6 latach od rozpoczęcia studiów doczekał się indywidualnej wystawy w Krakowie i udziału w Jesiennej Wystawie Secesji Wiedeńskiej. Sukces wieńczy objęcie profesury w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych przed ukończeniem 30. roku życia oraz liczne wystawy i międzynarodowe wyróżnienia. Równocześnie Dunikowski był szalenie porywczym i awanturniczym człowiekiem. Jeszcze jako student trafił do austriackiego aresztu za nielegalny pojedynek. W 1905 Dunikowski wraz z Janem Krywultem, w którego salonie następnego dnia miał otworzyć swą monograficzną wystawę, jadł obiad w stołecznej restauracji. Do ich stolika podszedł malarz Wacław Pawliszak, któremu rzeźbiarz dzień wcześniej odmówił satysfakcji. Podobno malarz podniósł rękę, by uderzyć Dunikowskiego w twarz, lecz ten wyciągnął w obronie pistolet i po prostu zastrzelił adwersarza. Skandaliczne wydarzenie zniechęciło nie tylko opinię publiczną, lecz również artystyczne środowisko. W warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych pracował do 1910, później przeniósł się do Krakowa. W 1914 wyjechał na stypendium artystyczne do Londynu. Kolejne lata spędził w Paryżu, w międzyczasie służąc w Legii Cudzoziemskiej. W 1922 powrócił do Polski, aby objąć katedrę rzeźby na krakowskiej ASP. Mimo że u podstawy twórczej koncepcji sztuki Dunikowskiego leżały metafizyczne założenia Młodej Polski, sam artysta przyznał w rozmowie z Heleną Blumówną, że po raz pierwszy doznał poczucia własnej osobowości i odrębności w artystycznej stolicy świata – Paryżu, gdzie wyjechał w 1915. Wynajmował wówczas pracownię na Montparnassie przy Francois Guibert 8, w której miał możliwość tworzenia wielkoformatowych rzeźb. Tworzył kompozycje portretowe Francuzek i Amerykanek oraz znakomite podobizny przyjaciół z artystycznego świata, m.in. kochanki rzeźbiarza Sary Lipskiej, Włodzimierza Terlikowskiego czy Jana Rubczaka. „W tych wyrazistych, ekspresyjnych portretach poszedł w kierunku ostatecznej dopuszczalnej granicy deformacji (niezacierającej podobieństwa modeli) i tymi środkami dochodził do mistrzowskiego charakteru człowieka, a także do wielkości skali uzyskiwanej przez powiększanie twarzy i nadnaturalne wydłużanie szyj, które stawały się masywnymi podporami dla wysoko uniesionych głów” (Aleksandra Melbechowska-Luty, Posągi i ludzie. Rzeźba polska dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 2005, s. 166). Prezentowana na aukcji „Półpostać kobiety” prawdopodobnie pochodzi z paryskiego etapu twórczości Dunikowskiego. Poprzez syntetycznie potraktowanie bryły oraz operowanie dużymi powierzchniami artysta stworzył doskonały psychologiczny portret o monumentalnych charakterze. Sylwetka kobiety została delikatnie ożywiona przez nieznaczne odchylenia głowy modelki w korespondencji do gestu podparcia dłoni wspartej na biodrze. Uproszczenie i wyabstrahowanie bryły z jakichkolwiek szczegółów są pewną paralelą do nurtu neoklasycystycznego we Francji. „Nurt ten – wyrażający się uspokojeniem formy i dążeniem do harmonii kształtu – rozwinął się m.in. w związku z zainteresowaniem ówczesnych artystów archaiczną rzeźbą grecką. W czasie pobytu w Paryżu Dunikowski nawiązał kontakty ze współczesnymi rzeźbiarzami francuskimi, m.in. z Charlesem Despiau reprezentującym nurt klasycyzujący w sztuce francuskiej. Związki te nie spowodowały jednak zasadniczego przełomu w twórczości dojrzałego i w pełni uformowanego artysty, który był świadomy swojej odrębności, a jednocześnie doceniał rolę tradycji i kultury. Mieczysław Treter w monografii Dunikowskiego pisał: „Sam Dunikowski, dowodząc konieczności porządku następowania w tworzeniu form nowych i trzymania się pewnej tradycji form plastycznych, wyznaje: Każdy artysta jest jak gdyby synem swego ojca – przeszłości; nawiązuje ogniwa, lub szuka brakujących części dla wielkiej całości”. (Zapisy przemian. Sztuka polska z kolekcji Krzysztofa Musiała, Wrocław 2008, s. 116). Prezentowana „Półpostać kobiety” pod względem formalnym nawiązuje również do przełomowego cyklu Dunikowskiego „Kobiety brzemienne” z 1906. Wówczas Dunikowski pokazał na wystawie monumentalne postaci trzech kobiet w różnych etapach ciąży. Nie tylko temat rzeźbiarskiej grupy, który wówczas traktowany był jako niemoralny, ale również sposób ekspozycji dzieł bezpośrednio na posadce sali wystawowej wywołały ogromne wzburzenie wśród publiczności. Rzeźbiarz w podobny sposób zbudował postaci „Brzemiennych” i prezentowanej „Półpostaci kobiety” poprzez operowanie szerokimi, otwartymi płaszczyznami oraz wyrazistymi liniami. Pomimo że portretowość modelek została tu zatarta i uogólniona, Dunikowski potrafił w ich zamyślonych twarzach i delikatnych gestach zawrzeć „misterium psychiczne”, dzięki któremu można zaliczyć opisywane rzeźby do najważniejszych realizacji przełomowego artysty.