Sztuka Dawna • XIX wiek - Modernizm - Międzywojnie (wyniki)
22 października 2020 godz. 19:00

Walery Eliasz Radzikowski (1841 Kraków - 1905 Kraków)
"Przewodnik i turyści w Tatrach", 1879
Cena wylicytowana: 50 000 zł
Numer obiektu na aukcji
12
Walery Eliasz Radzikowski (1841 Kraków - 1905 Kraków)
"Przewodnik i turyści w Tatrach", 1879

Cena wylicytowana: 50 000 zł

olej/płótno, 35 x 30,5 cm
sygnowany, datowany i opisany p.d.: 'Walery Eliasz | 1879 | w Krakowie'
ID: 89616
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • kolekcja prywatna, Polska
Więcej informacji
Zasługi Walerego Eljasza Radzikowskiego dla popularyzacji Tatr i rozwoju tamtejszej turystyki porównać by można jedynie z dokonaniami Tytusa Chałubińskiego, hrabiego Adama Zamoyskiego czy Stanisława Witkiewicza. Ów miłośnik Tatr opiewał Podhale w swojej wszechstronnej twórczości artystycznej (również fotograficznej), był wielkim jego znawcą, twórcą przewodników tatrzańskich, wytyczał szlaki turystyczne oraz współpracował z Towarzystwem Tatrzańskim przy budowie schronisk.

„Walery Eljasz (1840-1905) – malarz rysownik i grafik, a od 1890 roku także fotograf – jak mało kto w tamtym czasie doceniał (i rejestrował) wszelkie przejawy twórczego zainteresowania Tatrami. (…) Specjalizował się w malarstwie historycznym i religijnym u Władysława Łuszczkiewicza w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie studiował w latach 1856-62. Studia uzupełniał w Monachium (1862-65), a w latach 1865-66 odbywał podróże artystyczne po Europie i poznał wtedy w Dreźnie Józefa Ignacego Kraszewskiego. Pisarz wywarł pewien wpływ na późniejsze wybory artystyczne Eljasza, m.in. nauczył go techniki akwaforty i bodaj czy nie on zachęcił do malarstwa krajobrazowego, szczególnie tatrzańskiego, stawiając za wzór twórczość Aleksandra Calame’a. W 1866 Eljasz zorganizował przyjazd Kraszewskiego do Zakopanego, gdzie, mimo niepogody, zwiedzili doliny Kościeliską i Strążyską. Malarz bywał już w Tatrach wcześniej, ale od tamtego mniej więcej czasu stały się jego prawdziwą pasją. Rozwinął ikonografię tatrzańską: wprowadził do niej tematykę turystyczną, poszerzył też znacznie zakres motywów pejzażowych i góralskich” (Teresa Jabłońska, Dobrańsze niż indziej Towarzystwo. Początki kolonii artystycznej w Zakopanem – od około 1870 do około 1910 roku, „Sztuki Piękne pod Tatrami”, Zakopane 2015, s. 119).

Nie istniej chyba bardziej donośne dzieło malarskie w oeuvre Eljasza niż obraz „Przewodnik i turyści w Tatrach” (1878, Muzeum Narodowe w Krakowie) zwanego też „Przewodnik tatrzański w drodze na Polski Grzebień”. Ten dużych rozmiarów olej jest niezwykłym obrazem narodzin turystyki w Polsce oraz pięknym przykładem tatrzańskiego krajobrazu wyszłego spod ręki tego uzdolnionego monachijczyka. Eljasz ukazał wędrówkę na szeroką przełęcz Polskiego Grzebienia. Diagonalna kompozycja prac zakłada istnienie dwóch przestrzeni. Bliższej widzowi trójkątnej połaci grani, po której pierwszy ochocza wspina się góral. Za nimi kroczą dwie postaci turystów, którzy pozostają w tyle za przewodnikiem. W tle malarz pieczołowicie oddał zamglone skalne szczyty. W stronę widza leci „królewski” orzeł, który stanowi nawiązane do legendy o śpiących w Tatrach rycerzach Bolesława Śmiałego. Prezentowane dzieło, w stosunku do pierwotnej wersji z 1878 roku, wyróżnia się nieco pogodniejszą gamą barwną. Eljasz umieścił w nim również fragmenty górskiej przyrody w wiosennym rozkwicie. Prezentowane dzieło stanowi autorską replikę obrazu przechowywanego w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie.