Sztuka Dawna • XIX wiek - Modernizm - Międzywojnie (wyniki)
22 października 2020 godz. 19:00

Cena wylicytowana: 160 000 zł
Numer obiektu na aukcji
34

Cena wylicytowana: 160 000 zł

olej/płótno, 160 x 130 cm
sygnowany i datowany p.d.: '1908. Peské.'
opisany na odwrociu: 'Peske', na krośnie malarskim numery inwentarzowe oraz papierowe nalepki wystawowe
ID: 88899
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
Pochodzenie
  • dom aukcyjny Tajan, Paryż, maj 2007
  • kolekcja prywatna, Warszawa
Wystawiany
  • Jean Peské, Galerie Durand-Ruel, Paryż, 1972 (nr 123)
  • Les Post-Impressionnistes de la Galerie Durand-Ruel, Genewa, Galerie des Granges, Paryż, 22 czerwca 13 września 1973 (nr 48)
Więcej informacji
Chyba żaden polski malarz przełomu wieków nie miał tak wnikliwego wejrzenia w awangardę artystyczną swoich czasów jak właśnie Peské. Przybywszy do Paryża w 1891 roku, wszedł w inspirujący kontakt z kręgiem postimpresjonistów i zaadoptował ich środki wyrazu artystycznego do swojego warsztatu.

Od 1891 roku zaczął uczęszczać do paryskiej Académie Julian, która dla wielu przybyszów nad Sekwanę okazywał się kuźnią modernizmu. Peské jednak w lokalne życie artystyczne wniknął głębiej. Za mityczny moment w biografii Peskégo uchodzi spotkanie z Paulem Signakiem, główym eksponentem neoimpresjonizmu. Marta Chrzanowska-Foltzera odnotowuje w oeuvre malarskim artysty prace (Saint Tropez od strony Phare Vert, około 1896, Musée de l’Annonciade, Saint-Tropez), które jawnie świadczą o eksperymencie pointylistycznym w jego dziele malarskim. Wydaje się jednak, że kontakt z Signakiem wpłynął przede wszystkim na rozluźnienie rygorów obrazowania natury (którą Peské zawsze wiernie studiował) i zaprowadził go na Południe. W 1894 roku, śladem francuskiego malarza, wyjechał na wybrzeże Morza Śródziemnego, pod Pireneje – do Collioure – który to obszar stał się dla niego na dekady „przestrzenią tworzenia”.

Dekoracyjny charakter pointylizmu Signaca przeszedł do dzieła Peskégo. Jego arkadyjskie kompozycje (np. „Kobiety przy studni” nazywane inaczej „Młodymi kobietami z Prowansji” pobrzmiewają echem w sielankowych przedstawieniach żony i dzieci Peskégo z pierwszych dwóch dekad XX stulecia. Braknie w nich tylko anarchistycznego kontekstu – krytyki społecznej robotniczej rzeczywistości fin de siècle – która podskórnie drzemie w obrazach rodzajowych Signaca.

W ostatniej dekadzie XIX wieku Peské dołączył do paryskiej elity sztuki i zyskał rozgłos. Zawarł znajomość z Paulem Sérusierem, Henri de Toulouse-Lautrekiem i Camille’em Pissarrem, którego poznał przez Félixa Fénéona – wybitnego krytyka sztuki, anarchisty i redaktora modernistycznego czasopisma literacko-artystycznego „La Revue blanche” (1889-1903) wydawanego przez braci Natansonów. Poznał również krytyka należącego do tego kręgu, Octave’a Mirbeau, który wprowadził go do galerii Paula Duranda-Ruela. Od 1895 roku zaczął wystawiać w Salon de la Société Nationale i Salon des Indépendants. Jego prace pokazywano w galerii Le Barc de Boutteville obok prac symbolistów czy malarzy nabistów. To właśnie w ich prace dostarczyły znaczącej inspiracji Peskému. Duch związanych z „La Revue blanche” malarze i graficy, Pierre Bonnard czy Édouard Vuillard obecny jest w intymistycznej i bliskiej pod względem tematyki nabistom „Matce z dziećmi”. Artysta ukazał zaciszne wnętrze mieszczańskiego domu i czar rodzinnej scenki.

Forma artystyczna – posłużył się szeroką plamą barwną, sugestywnym, antynaturalistycznym kolorem i wyraźnym konturem – odwołuje nas w przypadku „Matki z dziećmi” do twórczości idola epoki oraz nabistów Paula Gauguina. Kiedy powstaje prezentowany obraz, Gauguin nie żyje od pięciu lat, a jego malarstwo zyskuje zasłużone uznanie (wystawy podczas Salonu Jesiennego, 1903 i 1906). Lekko rozedrgany dukt pędzla Peskégo bliższy jest bretońskim kompozycjom Gauguina. Natomiast całopostaciowe wyobrażenie kobiety z dziećmi obdarzone soczystą kolorystyką przybliża wizualnej analogii z tahitańskimi portretami pędzla „barbarzyńcy” sztuki nowoczesnej. Martwa natura na stole oraz wyabstrahowany z przedstawienia ornament w partii dywanu w „Matce z dziećmi” stanowią cytaty z malarstwa Gauguina.

W czasie, gdy Peské przybywa do Francji, rodzi się kult Vincenta van Gogha. Specyficzna synteza postaci u polskiego malarza, spłaszczenie tła oraz ekspozycja dywizjonistycznych pociągnięć pędzla do cechy bliskie malarstwu podziwianego przez generację modernistów przełomu wieków holenderskiego malarza

Tematyka domestykalnych kompozycji Peskégo łączyć się z oeuvre Claude’a Moneta. Twórca „Impresji. Wschodu słońca” był szczególnie podziwiany przez artystę i wywarł duży wpływ zwłaszcza na jego malarstwo pejzażowe. Za to echo intymnych wizerunków Camille Monet w ogrodzie opiekującej się dziećmi czytelne jest w „Matce z dziećmi” i mniejszych obrazach Peskégo tego rodzaju.

„Matka z dziećmi” przedstawia już uformowany, dojrzały styl malarza, który dekadę wcześniej zetknął się po raz pierwszy z paryską awangardową sceną artystyczną. Choć eksperyment artystyczny nie był Peskému obcy, to nade wszystko interesowało go wnikliwe studiowanie natury. Impulsy płynące ze sztuki Gauguina czy Moneta pozwoliły artyście odkryć nowe formuły sztalugowego obrazu i sformułować własne stanowisko wobec malarskiego modernizmu.