Prace na Papierze. Sztuka Dawna (wyniki)

3 października 2019, godz. 19:00
Powrót do katalogu
8

Józef Pankiewicz
(1866 Lublin - 1940 La Ciotat, Francja)

Pejzaż z Saint Tropez, około 1911-12 r.

akwarela, kredka/papier, 28,5 x 41 cm (w świetle passe-partout)

sygnowany p.d.: 'Pankiewicz'

Cena wylicytowana: 16 000
Estymacja: 16 000 - 22 000
Pochodzenie
- kolekcja prywatna, Warszawa
Literatura
-- porównaj: Józef Pankiewicz 1866-1940. Życie i dzieło. Artyście w 140. rocznicę urodzin, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2006, s. 85 (il.)
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
więcej informacji
Komentarz
Prezentowana akwarela jest dokumentacją górzystego pejzażu z okolic Saint-Tropez. Był to czas eksperymentowania z układem kompozycyjnym, dlatego też pejzaże widziane są niekiedy z perspektywy pagórków i wznoszących się winnic z błyszczącym w oddali Morzem Śródziemnym lub też z dolnej perspektywy z górującym nad całym pejzażem masywem górskim. Kadrowanie prezentowanej pracy jest nietypowe. Bliski plan wypełniają rozłożyste pinie o otwartych niczym parasole koronach. Jednym z ulubionych motywów francuskich mistrzów różnych orientacji artystycznych były studia pinii o parasolowatych koronach. Wąskie kadrowanie, za sprawą przyciętych koron, tworzy wrażenie intymności i „oswaja” rozległy krajobraz z charakterystycznym masywem górskim i rdzawo-czerwoną ziemią. Świeżości i lekkości nadaje pejzażowi czysty kolor kładziony płaską plamą. Mocniejszym akcentem są obwiedzione konturem konary pinii. Choć krytyka artystyczna wskazywała na fascynację artysty twórczością Paula Cezanne’a, świetlistość, przejrzystość i efemeryczność pracy daleka jest kubistycznej wizji pejzażu Francuza, któremu Pankiewicz niewątpliwie wiele zawdzięczał.
Prezentowana akwarela jest pokrewna z przechowywaną w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie olejną kompozycją pt. „Krajobraz prowansalski ze scenami idyllicznymi” z 1911. Analogię tworzy układ drzew kadrowanych w identyczny do akwareli sposób. Różnicę stanowi rozgrywająca się w pejzażu sielska scena przedstawiająca odpoczynek nagich kobiet. W oddali widoczny jest charakterystyczny masyw górski. Korespondencja akwareli i pracy olejnej zwraca uwagę na interesujący aspekt w twórczości Pankiewicza, którym był stosunek do szkiców. Dbałość o ukształtowanie kompozycji oraz ważność nadana barwie, która w prezentowanej akwareli jest warunkiem ukształtowania przestrzeni, wskazuje na to, iż „Pejzaż z Saint-Tropez” jest autonomiczną realizacją. Dodatkowo, wysoka jakość papieru, z którego korzystał artysta, wskazuje na świadomość roli szkiców będących zapisem wrażeń. Feliks Manggha Jasieński zwracał uwagę, iż wobec prac olejnych rysunek był dla artysty drugorzędnym zagadnieniem, jednakże pozostawiał dużo większą swobodę przy eksperymentach malarskich, stając się tym samym polem poszukiwań.
Począwszy od 1909, w miesiącach letnich artysta trzykrotnie odbył podróż na południe Francji. Lato w Saint-Tropez małżeństwo Pankiewiczów spędziło po raz pierwszy w towarzystwie Bonnardów. Był to czas zawężania więzów przyjaźni z Pierre’em Bonnardem, przestrzeń do dzielenia się spostrzeżeniami, czas wspólnego tworzenia, miejsce na zawzięte dyskusje o sztuce dawnej i awangardowej. Szczęśliwe lato 1909 skłania Pankiewiczów do powrotu w okolice Saint-Tropez jeszcze w 1910 i 1911.
Biogram artysty
W latach 1884 - 85 uczył się w warszawskiej Klasie Rysunkowej pod kierunkiem Wojciecha Gersona i Aleksandra Kamińskiego, następnie wraz z Władysławem Podkowińskim wyjechał do Petersburga, aby w latach 1885-86 przebywać na stypendium w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. W 1889 obaj artyści udali się do Paryża; tam jego obraz "Targ na jarzyny na placu za żelazną bramą" (1888 r.) został nagrodzony srebrnym medalem na Wystawie Powszechnej. Zapoznawszy się z pracami impresjonistów po powrocie do Warszawy w 1890 roku, starał się przenieść na rodzimy grunt francuskie trendy malarskie. Nawiązujący do impresjonizmu "Targ na kwiaty przed kościołem Św. Magdaleny w Paryżu" (1890 r.) spotkał się z nieprzychylnym odbiorem polskiej krytyki i publiczności, która doradzała malarzowi wizytę u okulisty. W latach następnych twórczość artysty pozostawał pod wpływem symbolizmu - tworzył nastrojowe nokturny o ciemnym, niemal monochromatycznym kolorycie: Rynek Starego Miasta w Warszawie nocą (1892) Dorożka nocą (1896), Łabędzie w ogrodzie Saskim (1896) Park w Duboju (1897). Inspirowany m.in. twórczością Jamesa Whistlera stworzy cykl nastrojowych portretów m.in. Portret Dziewczynki w czerwonej sukni (1897), Portret Pani Oderfeldowej z córką (1897, nagrodzony na Wystawie Powszechnej w Paryżu złotym medalem). W 1897 roku został członkiem krakowskiego Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”. W latach 1897-1906 podróżował po zachodniej Europie zwiedzając Holandię, Belgię, Włochy, Anglię, Niemcy i Francję. Kolejne wakacyjne wizyty we Francji - od 1908 roku, kiedy nawiązał przyjaźń między innymi z Pierrem Bonnardem i Felixem Fénéonem - zaowocowały szeregiem obrazów i akwafort przedstawiających widoki Concarneaux, St. Valery en Caux, Collioure, Saint-Tropez, Vernon i Giverny. Prezentowany obraz pochodzi z tego okresu twórczości artysty. W roku 1906 został profesorem ASP w Krakowie. Zaświadcza o tym m.in. seria martwych natur w tym najznakomitsza Martwa natura z owocami i nożem (1909). Wojenne lata 1914-19 spędził w Hiszpanii, gdzie zaprzyjaźnił się z Robertem Delaunayem, któremu zawdzięcza zmianę stylu. Płótna ‘okresu hiszpańskiego’ cechuje geometryzacja (wpływ kubizmu) oraz intensywność płasko kładzionych barw - wpływ fowizmu. W latach 20. zainicjował nurt polskiego koloryzmu nawiązujący do twórczości francuskich postimpresjonistów. Jako pedagog patronował grupie malarzy i grafików skupionych w Komitecie Paryskim zwanych potocznie kapistami. W jej skład wchodzili m.in. Jan Cybis, Artur Nacht-Samborski, Józef Czapski, Zygmunt Waliszewski i Piotr Potworowski. Od 1923 roku został ponownie profesorem ASP w Krakowie, a od 1925 roku kierował filią tej uczelni w Paryżu. Lata powojenne przynoszą kolejną zmianę stylu Pankiewicza. Stopniowo rezygnował z czystego, intensywnego, dekoracyjnego koloru na rzecz malarstwa walorowego, będącego obiektywną wizją rzeczywistość. Częstym tematem powojennych prac malarza są „pejzaże z puszystymi koronami drzew” okolic Sanary, Cassis i La Ciôtat.

ID: 71670

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Tak, rozumiem