Sztuka Dawna: XIX wiek, Modernizm, Międzywojnie (wyniki)

13 grudnia 2018, godz. 19:00
Powrót do katalogu
31

Eugeniusz Zak
(1884 Mohylno, Białoruś - 1926 Paryż)

Idylla rybacka - Zaproszenie do łodzi, 1914 r.

olej/płótno, 38 x 46 cm

sygnowany p.d.: 'Eug. Zak'

na odwrociu papierowa nalepka inwentarzowa z Muzeum Narodowego w Warszawie

Cena wylicytowana: 250 000
Estymacja: 300 000 - 400 000
Pochodzenie
- Galeria Marek, Paryż
- kolekcja prywatna, Polska
Wystawiany
- Eugeniusz Zak, wystawa monograficzna, Muzeum Narodowe w Warszawie, 2003
- Galeria Marek, Paryż, 22 marca - 30 czerwca 1990
Literatura
- Mistrzowie École de Paris, tekst Artur Winiarski, Warszawa 2016, s. 50 (il.)
- Barabara Brus-Malinowska, Eugeniusz Zak 1884-1926, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2004, s. 102 (il.)
- Artur Tanikowski, Eugeniusz Zak, Sejny 2003, s. 11 (il.)
- École de Paris, katalog wystawy, Galerie Marek, Paryż, 1990, poz.16 (il.)
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
więcej informacji
Komentarz
Zainteresowanie sztuką renesansu oraz współczesnych mistrzów nowego klasycyzmu w twórczości Eugeniusza Zaka doszło do pełni głosu na początku drugiej dekady XX stulecia. Artysta osiadły na stałe w Paryżu od dziesięciu lat rozpoczął serię obrazów arkadyjskich, którą kontynuował do końca kariery. Pierwsze sielanki Zaka sprzed Wielkiej Wojny, w tym prezentowana „Idylla rybacka – zaproszenie do łodzi” z 1914 roku, charakteryzuje kontrastowa kolorystyka, niekiedy dosadne ujęcie postaci, czasem chropawa faktura. Tradycja sielanki – a więc utworu literackiego, który sławi zalety wiejskiego życia, z dala od gwaru metropolii – sięga w kulturze europejskiej poezji greckiej i rzymskiej pierwszych wieków p.n.e. Inaczej nazywane idyllami albo bukolikami operowały obrazem błogiej egzystencji pasterzy, na łonie natury, w pełnej harmonii z przyrodą. Sielanki Teokryta, Owidiusz czy Wergiliusza odkryte w dobie renesansu stały się atrakcyjną propozycją kulturową dla ludzi rozwijających się ośrodków miejskich. Zaspokajały tęsknotę za „pierwszą” naturą i „prymitywnym” życiem. W dojrzałym renesansie rozwinęła się kultura „villeggiatury” – wypoczynku za miastem, a idylliczne wizje szeroko wkraczały do literatury czy malarstwa. Tradycja malarskich sielanek opartych na motywie „et in Arcadia ego” (inspirowanym „Ekolgami” Wergiliusza) rozpoczyna się w XVII stuleciu wraz z obrazami Guercina i Nicolasa Poussina. Swoistym reinterpretacjom poddawana jest przez rokokowych malarzy fêtes champêtres, znajduje kontynuację wśród XIX-wiecznych akademików, ale wracają do niej też nowocześni: Pierre Puvis de Chavannes, Paul Cézanne w serii „Kąpiących się”, Henri Matisse w arcydziełach „Przepych, spokój, rozkosz” (1904, Musée d’Orsay, Paryż) i „Radość życia” (1905-06, The Barnes Foundation, Merion, Pennsylvania, USA). Zainteresowanie modernistów początku XX wieku antykiem śródziemnomorskim było rodzajem poszukiwania idealnej przestrzeni życia i tworzenia, stanowiącej remedium na
problemy stechnicyzowanej i przemysłowej rzeczywistości miasta. Malarska
sielanka tamtych czasów pozwalała się przenieść w krainę poezji, uczucia, przyjemności
i bliskości natury. W „Idylli rybackiej – zaproszeniu do łodzi” Zak umieścił na pierwszym planie
parę. Mężczyzna trzyma za rękę dziewczyną, która podąża za nim do wnętrza
łodzi. Kobieta ogląda się, nieco przestraszona spoziera na złowrogi zamek lub
oczekuje przybycia tego, kto zniszczy sielankę. Obydwoje uciekną łodzią, która
zaniesie ich do szczęśliwszej krainy. Tego rodzaju sentymentalna interpretacja
bazuje na odczytaniu sielanek Zaka jako wizji zawsze podszytych nutą niepokoju.
Malarz przemyślnie buduje w nich psychiczne napięcie rekwizytem, barwą,
światłem i linią. Scena zaproszenia do łodzi jest właściwie sceną wyruszenia
w nieznane, w pogoni za szczęściem. Zak być może odwołał się tutaj do kanonicznej
pracy Jean’a Antoine’a Watteau „Odjazd na Cyterę” (1717, Luwr), która
przedstawia wyprawę towarzystwa na mityczną grecką wyspę miłości Cyterę.
Biogram artysty
Eugeniusz Zak, jeden z najwybitniejszych polskich malarzy 1 połowy XX wieku, działał głównie we Francji, ale także w Polsce i Niemczech. Uznawany jest za przedstawiciela neoklasycyzmu w malarstwie. Związanym był z artystami warszawskiej grupy RYTM (założonej w 1922 roku) oraz z kręgiem École de Paris. Na studia do Paryża wyjechał w 1901 roku, potem do Monachium i Włoch. W 1904 roku zamieszkał na stałe w stolicy Francji, gdzie wystawiał na paryskich Salonach: Jesiennym, Niezależnych czy Towarzystwa Narodowego Sztuk Pięknych. Wiele też wystawiał w galeriach Paryża, Nowego Jorku, Kolonii czy Londynu. Jego twórczość początkowo pozostawała pod wpływem symbolistów i nabistów z kręgu Maurice'a Denis. Później jego obrazy wykazywały cechy malarstwa neoklasyctycznego, Art Deco i ekspresjonizmu École de Paris. Był przeciwnikiem awangardy, ale w jego malarstwie odnaleźć można wpływy, przetworzone przez własną osobowość twórczą Cezanne’a czy Matisse’a. Najważniejszą cehą jego sztuki było tworzenie z wyobraźni, sięganie do motywów dawnej sztuki i ich dekoracyjne przekształcanie. Za najdoskonalszą uważał sztukę wczesnego włoskiego renesansu. „Bohaterami kompozycji Zaka są "ludzie wolni": rybacy, pasterze, kobiety z dziećmi, także komedianci, tancerze, kuglarze, włóczędzy, pokazani czasem w pustym wnętrzu, czasem jako mieszkańcy Arkadii. Idylliczne pejzaże, malowane przez ciężko chorego artystę, ujawniały charakterystyczny dysonans między pięknem południowego, przyjaznego człowiekowi pejzażu, a poczuciem przemjania.”

ID: 65682

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Tak, rozumiem