Sztuka Dawna: XIX wiek, Modernizm, Międzywojnie (wyniki)

13 grudnia 2018, godz. 19:00
Powrót do katalogu
10

Olga Boznańska
(1865 Kraków - 1940 Paryż)

"Portret Włoszki", około 1902 r.

olej/tektura, 82 x 62 cm

sygnowany l.g.: 'olga boznanska' oraz p.g. ołówkiem: 'olga B'

na odwrociu liczne stemple i nalepki wystawowe, własnościowe i przewozowe; na odwrociu oryginalnej ramy z epoki papierowa nalepka z tytułem pracy; historyczne tytuły pracy: "Jeune fille", "Portrait d’Italienne", "Portrait de Femme", "Donna Italiana"; Praca zostanie uwzględniona w katalogu raisonné dzieł malarskich Olgi Boznańskiej przygotowywanym przez Urszulę Kozakowską-Zauchę (Muzeum Narodowe w Krakowie).

Cena wylicytowana: 1 100 000
Estymacja: 500 000 - 800 000
Pochodzenie
- własność artystki, 114 Rue Vaugirard, Paryż
- własność artystki, 49 Boulevard de Montparnasse, Paryż (od 1907)
- własność Madame Jassowska, 10 rue Chalgrin, Paryż (okres nieznany)
- kolekcja Giovanniego Finazzi, Bergamo (zakup z Biennale w Wenecji, 1938)
- spadkobiercy Giovanniego Finazzi, Rzym (do 2000)
- kolekcja prywatna
Wystawiany
- XXI Biennale, Pawilon Polski, Wenecja, 1938
- Wystawa Powszechna, Pawilon Polski, Paryż, 1937
- 29th International Society of Sculptors Engravers and Painters in London, Royal Academy of Arts, Londyn, listopad 1925 (?)
- Galerie Arnot, Wiedeń
Literatura
- Collezione Giovanni Finazzi, ze wstępem Attilio Podestà, Istituto Italiano d’Arti grafiche, Bergamo 1942, s. 23, nr 259 (il.)
- XXI Esposizione Biennale internazionale d’arte, katalog, Venice 1938, wyd. 2, s. 303, nr 4 (Pawilon Polski, jako “Donna italiana")
- Catalogue officiel de la Section polonaise à l’Exposition Internationale Arts et Techniques dans la vie moderne, Paris 1937, Varsovie 1937, s. G 102 (Polonia pavillon: Peinture), nr 5 (jako “Potrait de Femme")
- The International Society of Sculptors Engravers and Painters in London, Catalogue of the 29th London Exhibition, Royal Academy of Arts, Burlington House, Piccadilly-London, London 1925, s. 27, nr 141 (jako “Portrait de Femme") (?)

DOKUMENTY ARCHIWALNE:

- historyczna fotografia obrazu podczas XXI Biennale w Wenecji, 1938, Muzeum Narodowe w Krakowie
- dokumentacja do Pawilonu Polskiego z XXI Biennale w Wenecji, 1938, w: Archivio Storico delle Arti Contemporanee, Biennale di Venezia (Fototeca, Artisti, B. 149, “Boznanska Olga, 1938.3/Generali”, three photos of the painting [Fotograf Giacomelli, Venice]; Raccolta documentaria, “Olga Boznanska”, nr inw. 6307, dokument z dn. 12 maja 1938; Attività 1894-1944, Ufficio vendite, Registri 37, I, no. 175/328, “Comm. Giovanni Finazzi, 4, Donna italiana, olio”; Attività 1894-1944, Scatole nere, B. 126, “Biennale del 1936, Polonia”, listy z dn. 26 marca 1936, 12 lutego 1938; Attività 1894-1944, Scatole nere, B. 126, “Pagamenti vendite Polonia”, dokumenty z dn. 29 września 1938, 6 marca 1939; Attività 1894-1944, Scatole nere, B. 128, “Giovanni Finazzi”)
- zdjęcie obrazu w Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea, Rzym
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
więcej informacji
Komentarz
„Portret Włoszki” to obraz z różnych względów niezwykły. Dzieło zostało stworzone przez Olgę Boznańską, która, podobnie jak Anna Bilińska i Mela Muter, należała do pokolenia pierwszych profesjonalnych malarek. W polskiej historii sztuki być może nie ma artystki równie intrygującej, co nieodkrytej, malarki z krwi i kości, dorównującej talentem największym portrecistom międzynarodowej sceny artystycznej około 1900 roku. Boznańska posiadała pracownie w Paryżu, Krakowie i Monachium, wiele wystawiała i konkurowała z najlepszymi artystami swojej epoki. Niezwykłości jej postaci przydaje ogromna artystyczna wrażliwość, którą można bez trudu wyczytać z jej „rozmalowanych” obrazów, lecz także legenda nieco wycofanej osobowości. Boznańska, mimo pewnej skrytości, śmiało i świadomie kreowała własny wizerunek w świecie sztuki. „Portret Włoszki” na tle dorobku malarki to dzieło wyjątkowe, które od czasu powstania znajdowało się w prywatnych rękach w Paryżu, a następnie w kolekcjach sztuki we Włoszech. Obraz nigdy nie pojawił się na wystawie artystki w Polsce. Dzisiaj pojawia się w rodzinnym kraju Boznańskiej po blisko 120 latach od stworzenia. „Portret Włoszki” okrywa pewna tajemnica, gdyż nie sposób prześledzić jego początkowych losów i orzec, czy znajdował się w paryskich pracowniach artystki stale, czy też okresowo należał do zbiorów niejakiej Madame Jassoruska zamieszkałej przy 49 rue Chalgrin. Na fakt, że obraz był bliski Boznańskiej, wskazuje bogata historia wystawiennicza. Portret młodej kobiety przemierzył bowiem trasę Wiedeń – Londyn – Paryż – Wenecja. Był jednym z dwóch płócien wybranych przez malarkę i eksponowanych na Wystawie Światowej w Paryżu w 1937 roku. Za pracę otrzymała wówczas Grand Prix. „Portret Włoszki” pojawił się wśród blisko dwudziestu obrazów artystki na Biennale w Wenecji w 1938 roku. Była to ostatnia na 80 lat, publiczna wystawa, na której prezentowano „Włoszkę”. Niezwykłość portretu Boznańskiej bierze się z faktu, że praca oczarowuje delikatną, lecz misternie tkaną jasnymi bielami i błękitami powierzchnią, mającą w sobie wdzięczną lekkość pierwszych paryskich portretów Boznańskiej. Subtelna i rozedrgana plama barwna współgra z szorstką powierzchnią tektury. Powierzchnię malarską spowija miękkie i rozproszone światło oraz legendarna mgła z dymu papierosowego, który wypełniał paryską pracownię malarki. Spośród nieprzeciętnych cech dzieła Boznańskiej wyróżnia się, wreszcie, postać samej sportretowanej. Ciężko dociec, kim była naprawdę. Tytuł „Młoda Włoszka” jest równie tajemniczy, co „Młoda kobieta”, będący alternatywnym tytułem obrazu nadanym przez artystkę. Fizjonomia portretowanej nie ukazuje charakterystycznych dla kobiet z kręgu kultury śródziemnomorskiej rysów (porównaj: Olga Boznańska, „Włoszki”, 1904, kolekcja prywatna). Portretowana jest niewątpliwie osobą eteryczną, przekraczającą próg młodości i dorosłości. Z archiwalnych zdjęć wynika, że portret zajmował uprzywilejowane miejsce w pracowni artystki: wyeksponowany został nad pianinem, sąsiadując z portretem Adama Nowiny Boznańskiego, ojca malarki. Takie umiejscowienie obrazu jest symbolicznym przypieczętowaniem bliskiej relacji portretowanej z Boznańską. Intryguje również widok za oknem, niezwykle rzadki w malarstwie Olgi Boznańskiej. Artystka zwykła uwieczniać postaci na nieodgadnionym tle w zamkniętej przestrzeni atelier, nigdy nie decydując się na wyjście z modelami w plener. Widz konfrontuje się zatem z przestrzenią spoza pracowni: widoczne w oddali dachy okolicznych domów mogły być widziane z okien oficyny pracowni artystki lub z mieszkania Konstancji Dygatowej, zaprzyjaźnionej z artystką damy, która prowadziła pensję dla dziewcząt przy 114 rue Vaugirard. W pierwszych latach pobytu Boznańska była częstym gościem Dygatowej, gościem na tyle zadomowionym, iż prawdopodobnie część pierwszych paryskich obrazów powstała właśnie w tym wnętrzu. Może portretowana była zaprzyjaźnioną dziewczyną zamieszkałą na pensji? Kolejnym tropem jest obraz „Macierzyństwo” (1903, kolekcja prywatna), będący wizualną analogią dla prezentowanej pracy. Dzieła łączy nie tylko widok za oknem. Przyglądając się ich twarzy, można wysnuć hipotezę, iż portretowane są tą samą osobą. „Portret Włoszki” przynosi zatem więcej ciekawych pytań niż jasnych odpowiedzi. Przy tym Boznańska pozostaje w nim w pełni sobą: intrygującą i nieodgadnioną malarką par excellence.
Biogram artysty
Jedna z najwybitniejszych polskich artystek przełomu XIX i XX w. Początkowo lekcji rysunku udzielała artystce matka, Eugenia Mondan; w latach 1883 - 86 artystka kształciła się pod kierunkiem Kazimierza Pochwalskiego i Józefa Siedleckiego. Uczęszczała też na Wyższe Kursy dla Kobiet im. A. Baranieckiego w Krakowie, gdzie lekcji udzielali jej Hipolit Lipiński i Antoni Piotrowski. W latach 1886-1889 odbyła studia w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych u Karla Kricheldorfa i Wilhelma Dürra. W Monachium otworzyła własną pracownię, pozostając pod opieką Józefa Brandta i Alfreda Wierusza-Kowalskiego. W 1895 r., w zastępstwie Teodora Hummla, objęła kierownictwo prowadzonej przez niego Szkoły Malarskiej. W 1898 roku osiadła na stałe w Paryżu. Była członkiem Towarzystwa Artystów Polskich "Sztuka", Société Nationale des Beaux-Arts i Polskiego Towarzystwa Literacko-Artystycznego w Paryżu, a także International Society of Sculptors, Engravers and Painters w Londynie. Od 1886 roku, gdy zadebiutowała w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych, prezentowała swoje prace na wystawach w kraju, Europie i Stanach Zjednoczonych, m.in. w Berlinie (1892, 1893, 1913 r.), Monachium (1893 r.), Pradze, Londynie i Paryżu (1896 r.), Carnegie Institute w Pittsburghu (1901, 1906, 1907, 1920-28), Wiedniu (1902, 1908 r.), Amsterdamie (1912 r.) i Wenecji (1910, 1914, 1938 r.). Została wielokrotnie uhonorowana nagrodami, m.in. złotym medalem na międzynarodwej wystawie w Monachium (1905 r.), Francuską Legią Honorową (1912 r.), Grand Prix na Wystawie Expo w Paryżu (1939 r.) i orderem Polonia Restituta (1938 r.). Była przede wszystkim portrecistką; stworzone przez nią wizerunki zarówno osób znanych jak i zwykłych modeli wpisują się w nurt ekspresyjnego portretu modernistycznego. W swych obrazach artystka skupiła się na twarzy modela oddając stan jego psychiki i nastrój chwili. Malował także martwe natury i kwiaty oraz wnętrza, zwłaszcza własnych pracowni.

ID: 65464

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Tak, rozumiem