17 i 18 czerwca zmiana godzin otwarcia galerii. ×

Sztuka Dawna. XIX wiek - modernizm - międzywojnie (wyniki)

14 grudnia 2017, godz. 19:00
Powrót do katalogu
5

Stanisław Wyspiański
(1869 Kraków - 1907 Kraków)

Macierzyństwo, 1904 r.

pastel/papier naklejony na tekturę, 62 x 47,4 cm

sygnowany i datowany l.śr. 'SW | 1904'

praca wykonana na papierze żeberkowym z filigranem 'INGRES'

Cena wylicytowana: 3 700 000
Estymacja: 1 400 000 - 2 000 000
Pochodzenie
- kolekcja dr. Józefa Liebeskinda, Kraków
- dom aukcyjny DESA Unicum, czerwiec 2007
- Muzeum Narodowe w Warszawie, depozyt
- kolekcja prywatna, Poznań
Wystawiany
- Muzeum Narodowe w Warszawie, wystawa monograficzna, 2007
Literatura
- Jak meteor... Stanisław Wyspiański (1869-1907). Artyście w setną rocznicę śmierci, katalog wystawy dzieł ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, red. kat. Elżbieta Charazińska, Warszawa 2007, s. 205 (il.)
- Stanisław Wyspiański. Dzieła malarskie, Stanisław Przybyszewski, Tadeusz Żuk-Skarszewski, Stanisław Świerz, Bydgoszcz 1925, s. 123, nr 448, tabl. LXV
Podatki i opłaty
- Do kwoty wylicytowanej doliczana jest opłata aukcyjna. Stanowi ona część końcowej ceny obiektu i wynosi 18%.
więcej informacji
Komentarz
Stanisław Wyspiański to jeden z nielicznych malarzy, którym udało się zawładnąć zbiorową wyobraźnią Polaków. Pozostawił po sobie pastele, które są najważniejszymi w polskiej sztuce przedstawieniami dzieci i domowych, kameralnych scen. Tak jak Matejko pozostawił sugestywną wizję historii, roszczącą sobie prawo do wyłączności, tak Wyspiański ukształtował obraz tej sfery życia. W XX wieku reprodukcje „dziecięcych” pasteli artysty stanowiły częsty element wystroju w polskich domach. Nieustannie reprodukowano w tej formie „Główkę Helenki” czy „Śpiącego Stasia”. Wyrazistość wizji dzieciństwa, umiejętność uchwycenia chwili i bezgraniczna czułość dla własnych pociech (bo to właśnie je portretował najczęściej) czynią te pastele jednymi z najważniejszych malarskich interpretacji motywu w sztuce europejskiej. „Macierzyństwo” to wizerunek żony artysty, Teodory Teofili Pytko, trzymającej na rękach jedno z trojga ich dzieci. Niełatwo określić, o które chodzi. Może to być zarówno Mietek (1899-1920), jak i Staś (1901-67). Bardziej istotne niż wiek czy tożsamość maleństwa wydaje się jednak uczucie, jakie promieniuje z tego pastelu. I dotyczy ono zarówno twórcy (jakby widoczne w samym sposobie przedstawienia czy kreślenia linii), jak i jego małżonki, trzymającej w ramionach ich dziecko. W „Macierzyństwie” autorowi udało się zachować równowagę między aktorami sceny. Mamy więc synka malarza – zajmuje centrum kompozycji i patrzy wprost na widza. Ma twarz człowieka, istoty czującej i rozumiejącej, a nie człowieka – przedmiotu, sprowadzonego do roli przytulanki. Z czułością wtula się w matkę, znajdując ukojenie. Być może przed chwilą było niespokojne i wymagało interwencji. A może Wyspiański poprosił żonę (jak zwykł był czynić), żeby pozowała razem z potomkiem, który patrzy sennie na tatę, usypiany rodzicielskim ciepłem.
Biogram artysty
Dramatopisarz, poeta, malarz i reformator teatru. W latach 1884-85 i 1887-95 studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (był m.in. uczniem i współpracownikiem Jana Matejki) oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1890-94 przebywał za granicą, głównie w Paryżu, gdzie oddziałała na niego sztuka Paula Gauguina, nabistów oraz drzeworyt japoński. W latach 1898-98 był kierownikiem graficznym krakowskiego czasopisma "Życie". W latach 1898-1905 działał m.in. jako inscenizator w krakowskim teatrze. W 1906 roku został docentem w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Od 1897 roku był członkiem Towarzystwa Sztuka. Ulubioną techniką Stanisława Wyspiańskiego był pastel. Zajmował się też grafiką (m.in. ilustracje do Iliady, winiety i układy graficzne tygodnika krakowskiego "Życie" oraz publikowanych własnych dramatów). Ważne miejsce w jego działalności, rozpoczętej współpracą z Janem Matejką i Józefem Mehofferem przy polichromii Kościoła Mariackiego, zajmowały projekty witraży i polichromii wnętrz: np. w krakowskim kościele Franciszkanów 1897-1905, w katedrze lwowskiej 1892-94 i wawelskiej 1900-02 (nie zrealizowane). W twórczości plastycznej Wyspiańskiego przeważał portret, w dziedzinie którego reprezentował ekspresjonizm (np. portrety Kazimierza Lewandowskiego i Lucjana Rydla 1898) i pejzaż (m.in. cykl widoków na Kopiec Kościuszki 1904-05). Wyspiański opracowywał scenografie do własnych dramatów, projekty dekoracji wnętrz (np. Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie), mebli i tkanin oraz projekty architektoniczne. Był jednym z twórców programu i praktyki tzw. sztuki stosowanej w Polsce, reformatorem grafiki książkowej. W jego stylu widoczny jest zarówno trwały wpływ Matejki, jak i żywe związki z secesją (dekoracyjność, charakterystyczna giętka i kapryśna linia, stylizacje roślinne) oraz wpływy impresjonizmu.

ID: 52909

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Tak, rozumiem