École de Paris (results)
7 May 2020 7 PM CET

Leopold Gottlieb (1879 - 1934)
"Fishermen's supper", 1926
Hammer price: 660,000 PLN
LOT number
12
Leopold Gottlieb (1879 - 1934)
"Fishermen's supper", 1926

Hammer price: 660,000 PLN

oil/lined canvas, 73 x 92 cm
signed, dated and inscribed lower right: 'Leop. Gottlieb Paris 926'
on the reverse inventory label of National Museum in Warsaw, transport label and on the stretcher part of exhibition label
ID: 84272
Taxes and fees
- In addition to the hammer price, the successful bidder agrees to pay us a buyer's premium on the hammer price of each lot sold. On all lots we charge 18 % of the hammer price.
Provenance
  • Erich Cohn's collection (1890-1972)
  • Wojciech and Ewa Fibak's collection (purchase in 1985 from Richard Cohn in New York)
  • institutional collection, Europe
  • DESA Unicum, May 2018
  • private collection, Poland
Literature
  • Artur Tanikowski, Wizerunki człowieczeństwa, rytuały powszedniości. Leopold Gottlieb i jego dzieło, Kraków 2011, cat. no. 61, ill. 64
  • École de Paris. Artyści Żydowscy z Polski w kolekcji Wojciecha Fibaka, ed. Donata Jaworska, Muzeum Okręgowe w Lesznie, Leszno 2000, p. 37 (ill.)
  • École de Paris. Malarstwo artystów żydowskich polskiego pochodzenia w kolekcji Wojciecha Fibaka, ed. Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Galeria Sztuki Współczesnej BWA w Olsztynie, Olsztyn 2000, p. 41 (ill.)
  • École de Paris. Artyści Żydowscy z Polski w kolekcji Wojciecha Fibaka, ed. Iwona Makówka, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie, Sopot 1999, p. 21 (ill.)
  • École de Paris, Artyści Żydowscy z Polski w kolekcji Wojciecha Fibaka, ed. Józef Grabski, Kraków 1998, p. 42-43, cat. pos.. 10 (ill.)
  • Malarstwo polskie z kolekcji Ewy i Wojciecha Fibaków, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Warszawa 1992, s. 83 (il.)
  • Wystawa prac Leopolda Gottlieba, exhibition catalogue, Instytut Propagandy Sztuki, Warszawa 1935, pos. 34
Exhibited
  • École de Paris. Malarstwo artystów żydowskich polskiego pochodzenia w kolekcji Wojciecha Fibaka, Gallery of Contemporary Art BWA in Olsztyn, Olsztyn, October-December 2000
  • École de Paris. Artyści Żydowscy z Polski w kolekcji Wojciecha Fibaka, District Museum in Leszno, May-July 2000
  • École de Paris. Artyści Żydowscy z Polski w kolekcji Wojciecha Fibaka, State Art Gallery in Sopot, July-September 1999
  • École de Paris, Artyści Żydowscy z Polski w kolekcji Wojciecha Fibaka, Palace of Art in Cracow, Cracov, July-August 1998
  • Malarstwo polskie z kolekcji Ewy i Wojciecha Fibaków, National Museum in Poznan, 22 August 25 October 1992
  • Malarstwo polskie z kolekcji Ewy i Wojciecha Fibaków, National Museum in Warsaw, 23 May 9 August 1992
  • Wystawa prac Leopolda Gottlieba, Art Propaganda Institute, Warsaw, June 1935
More information
Wieczerza rybaków” przedstawia osiem postaci siedzących przy stole. Znajdują się w umownej przestrzeni – wnętrzu lub na świeżym powietrzu, a ich kształty wydobywa subtelne ciepłe światło padające z prawej strony przedstawienia. Ich posiłek ma raczej ascetyczny charakter i nie przypomina wystawnej biesiady. Na blacie znajduje się jedynie dzbanek, a przed postacią w centrum, zwróconą twarzą do widza, talerz. Wydawałoby się, że wskazany rybak unosi w dłoniach pokarm. Jednak to, co trzyma, ma formy bliskie ciału zwierzęcia. Gottlieb zawarł więc w „Wieczerzy rybaków” nawiązanie do tradycji Paschy, podczas której składany jest w ofierze baranek, jak również do Wieczerzy Pańskiej jako pamiątki Ostatniej Wieczerzy, podczas której Chrystus ustanowił Eucharystię, a poprzez swoją ofiarę stał się nowym barankiem paschalnym. Tematyka podjęta przez Gottlieba nie nosi w ogóle znamion realizmu, lecz czystej metafory. Apostołowie Chrystusa byli wszak rybakami, toteż postacie wykreowane przez Gottlieba stają się nowym ideałem człowieczeństwa – poświęconego pracy i uduchowionego. Wyrafinowany konstrukt intelektualny Gottlieba zawarty w „Wieczerzy rybaków” łączy w sobie tradycję żydowską, jak i chrześcijańską. Fuzja tych wierzeń tworzyła w oeuvre Gottlieba formułę sztuki nowego humanizmu – ponadczasowej, ogólnoludzkiej i uniwersalnej. Rysy rybaków Gottlieba są rozmyte, ich sylwetki nieco mgliste. Malarz posłużył się linią w muzyczny sposób – odkrył jej melodyjny wyraz i powtórzył paraboliczne kształty obecne w ciałach postaci. Ich ekspresja bierze się z silnej deformacji ciała – charakterystyczne trójkątne torsy Gottlieb połączył z różnorodnymi pozami rybaków. Postać blisko prawego skraju płótna wspina się na ławkę, a jej skręcone ciało przywodzi na myśli „figura serpentinata”. Postaci Gottlieba nie mają „właściwości”, cech dystynktywnych. To właśnie wiąże je z „czystym ekspresjonizmem”, w którym częstokroć twórcy teatralni czy literaccy poszukiwali „typu pozbawionej indywidualności, odpsychologizowanej postaci, będącej często nośnikiem idei” (Ekspresjonizm w teatrze niemieckim, wstęp Małgorzata Leyko, Gdańsk 2009, s. 19). Idea Gottlieba łączyła się z pracą i ofiarą, które przynoszą wyzwolenie. Tematyka religijna była wbrew pozorom często podnoszona przez ekspresjonistów, którzy w Chrystusie dostrzegali Zbawiciela oraz symbol duchowej rewolucji społecznej. Kompozycja Gottlieba, zamiast rewolucyjnego potencjału, posiada jednak silnie duchowy i mistyczny charakter, osiągnięty przez temat, jak również formę artystyczną – paletę barwną opartą na tonach zieleni i brązów oraz silnym światłocieniu. Uzyskanie silnego wyrazu staje się dla principium. W „Wieczerzy rybaków” ekspresjonizm wyraża się w różnorodności form i środków: Gottlieb łączy ekstatyczne doświadczenie przemiany Baranka, widmowe światło ze spokojnym w wyrazie linearnym stylem, spaja silną deformację ciała z klasycznym rozwiązaniem kompozycyjnym. „Izokefalizmem posłużył się w ostatnim okresie, i to w pracach zaliczanych do najważniejszych, takich jak 'Wieczerza rybaków'” – pisze Artur Tanikowski (Artur Tanikowski, Wizerunki człowieczeństwa, rytuały powszedniości. Leopold Gottlieb i jego dzieło, Kraków 2011, s. 184). Gottlieb przedstawił więc głowy swoich postaci na jednej wysokości, co nadało im hieratyczny wyraz, lecz spłyciło przestrzeń przedstawienia. Takie rozwiązanie perspektywiczne zostało zarzucone w sztuce renesansowej jako anachroniczne. Artysta jednak celowo powołał się na tę dawną zasadę, chcąc wprowadzić kolejny element tradycji związanej ze sztuką chrześcijańską. „Wieczerza rybaków” stanowi przykład osobliwego ekspresjonizmu Gottlieba. Oparta w formie i treści na pozornie sprzecznych elementach należy do najważniejszej serii obrazów artysty. Apoteoza pracy, która rodzi piękno, jest w istocie najważniejszym jej tematem. „Wieczerza rybaków” stanowi kluczowe ogniwo tej serii i przy tym mistrzowskie dzieło artysty. Indywidualność języka artystycznego Gottlieba, zakorzeniona w ekspresjonizmie początku wieku, służy ekspresji duchowej, uniwersalnej treści.