Post War and Contemporary: "Black and White" (results)
4 June 2019 7 PM CET

Julian Stanczak (1928 - 2017)
"Fragments of Shadow", 1966
Hammer price: 500,000 PLN
Object LOT number
223
Julian Stanczak (1928 - 2017)
"Fragments of Shadow", 1966

Hammer price: 500,000 PLN

acrylic on canvas, 114 x 132 cm
signed and described on the stretcher on the reverse: ‘JULIAN STANCZAK "FRAGMENTS OF SHADOW"'
signed and dated on the reverse: 'Julian Stanczak - 1966'
ID: 70412
Taxes and fees
- In addition to the hammer price, the successful bidder agrees to pay us a buyer's premium on the hammer price of each lot sold. On all lots we charge 18 % of the hammer price.
Provenance
  • the collection of James H. Stone'a
  • the institute collection, Poland
More information
"Między jasnym a ciemnym (…) istnieje coś pośredniego, czego nie można nazwać ani jasnym, ani ciemnym, a co uczestniczy zarówno w jasności, jak i ciemności; niekiedy jest równie odległe od światła, jak od cienia, niekiedy bliższe jednego niż drugiego". - LEONARDO DA VINCI Julian Stańczak zajął się zagadnieniem czerni i bieli w swojej twórczości w latach 60. Było to okres szczególnego nacisku na eksplorację potencjału, jaki daje użycie oraz zestawienie ze sobą tych dwóch barw. Znamienny jest fakt, że to właśnie fascynacja cieniem i próba uchwycenia go na swoich płótnach spowodowała, że artysta wybrał te dwie barwy. Jedną z takich realizacji, w ramach której twórca malował obrazy o zredukowanej gamie barwnej oraz badał układy formalne i interakcje kształtów była praca pt. "Walking Shadows" z 1962. To właśnie wspomniany obraz stanowi pierwszą próbę podjętą przez artystę oddania tak ulotnego zjawiska, jakim jest cień, a także jego "wędrówki" uzależnionej od położenia obiektu wobec światła. Podobny temat stał się pretekstem do powstania prezentowanej na aukcji pracy - "Fragments of Shadow" z 1966. Jak opisuje prace z tej serii Marta Smolińska: "Stańczak wybrał [więc] niezwykle trudny motyw i na dodatek postawił sobie za cel oddanie cienia w ruchu czy ruchu cienia. Nie wiemy, co rzuca ów cień - to on sam, ów byt negatywny, staje się głównym i jedynym bohaterem dzieła. Jeden z badaczy tradycji obrazowania cieni w malarstwie zachodnioeuropejskim podkreśla, że o ile w rzeczywistości cień jest niestabilny i ulotny, o tyle w dziele sztuki staje się stabilny i utrwalony. Autor obrazu Walking Shadows próbuje jednak wyłamać się z tej zasady i tak ukazać tytułowy motyw, by sprawiał on wrażenie poruszenia i dążył do optycznej zmiany swego położenia" (Marta Smolińska, Julian Stańczak. Op art i dynamika percepcji, Warszawa 2014, s. 73). Zanim artysta przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiągnął niezaprzeczalny sukces, jako nastolatek został deportowany na Syberię w trakcie II wojny światowej. Na skutek opisanych wydarzeń stracił władzę w prawej ręce. Wydarzenia wojenne odcisnęły piętno na artyście, a także w znacznym stopniu wpłynęły na jego sztukę. Dopiero w 1942 po uzyskaniu amnestii, Stańczak udał się wraz z rodziną na południe. W trakcie wyprawy odwiedził m.in. Pakistan czy Indie. Następnie został ulokowany w obozie dla polskich uchodźców w Ugandzie. Tamtejsze krajobrazy, a przede wszystkim kolorystyka natury miały znaczący wpływ na późniejszą malarską twórczość artysty. Jak wspominał sam twórca: "Dla mnie był to całkowicie fantastyczny fenomen, który, ku mojej radości, rozgrywał się przed moimi oczami każdego dnia. Mogłem przyglądać się, jak dżungla zmienia kolory od purpury po nieledwie czerwień, potem znowu z powrotem do niebiesko-zielonego lub czarnego. To były przepyszne barwne czary. Fascynowałem się tym dramatem i chciałem go przedstawić" (Marta Smolińska, Julian Stańczak. Op art i dynamika percepcji, Warszawa 2014, s. 14). Najważniejszą decyzją dla późniejszej twórczości artysty była przeprowadzka oraz osiedlenie się na stałe w Stanach Zjednoczonych. Julian Stańczak jest określany mianem jednego z twórców op-artu, nurtu, który swoją nazwę zawdzięcza autorskiej wystawie prac autora z 1964 pt. "Optical Art". Autorem określenia był krytyk sztuki Donald Judd, który odwiedził wystawę artysty. Op-art stało się określeniem twórczości malarzy, którzy posługują się abstrakcyjnym językiem, a w swojej sztuce skupiają się przede wszystkim na kształtach geometrycznych oraz tworzą iluzje optyczne.